De intrigerende geschiedenis van twee iconische huisjes op het Gemeenteplein
- Peter Crombecq
- 15 uur geleden
- 10 minuten om te lezen
Soms zijn er van die figuren waarvan de bescheiden nalatenschap toch in het collectieve Edegemse geheugen blijft hangen. Zo ook de twee huisjes die stonden op het Gemeenteplein. Zij behoorden ooit toe aan Henry Possemiers, maar toen Trezeke er kwam inwonen, werd het pas beroemd, heel erg beroemd.
Meesterkleermaker Henry Possemiers bouwt een huis
Henry Possemiers werd geboren in 1801[i], in een bescheiden gezin dat woonde in de kleine huisjes op het einde van de Dorpstraat (vandaag Strijdersstraat) richting Mortsel. Een gezin van dagloners, elke dag op zoek naar werk. Maar Henry niet. Hij werd kleermaker en het gezin verhuisde naar de Doelveldstraat 4, waar wat later Gaspar Hoeckx herberg ’t Jagerke zou uitbaten. Op een zekere dag in 1864, hij was toen al 63, kocht hij een grond waarop hij een huis zette. Het werd zijn eigen atelier. Die stond naast de school, op wat vandaag het gemeenteplein is (op de plaats van de school staat vandaag het oude gemeentehuis). Naast zijn woning werd er datzelfde jaar, 1864, nog een ander gebouwd door kalverenkoopman Andreas De Herdt. Ze kregen als adres Hovestraat 7 en 9. In 1870 werd het huis naast Henry met nummer 7 verkocht aan het echtpaar Pieter Cornelis Berghs en zijn vrouw Bernardina Stuyck. En die zouden er ook lang blijven …
Op dat moment was er nog geen sprake van een gemeenteplein; er was gewoon een wei. Het gemeenteplein kreeg pas vorm door de verbinding van de Dorpstraat met de Kontichstraat rond de jaren 1870.
Henry had twee broers die Edegem na hun huwelijk hadden verlaten. Zijn zus Joanna Maria Possemiers woonde bij hem, ook nadat ze trouwde met Joannes Franciscus Lauwers uit Kontich. Het gezin kreeg vier dochters: Maria, Elisabeth, Joanna en Philomena.
Philomena ‘Meentje’ trouwde met een bekende buur, rademaker en schrijnwerker Charel De Ryck, die bij zijn broer André in Huis Kladderenberg (op de kaart 329d) woonde op het hoekje van de Dorpstraat (vandaag Strijdersstraat) en de Hovestraat[ii]. Maria trouwde met tuinier Leonard Van De Weyer en verhuisde naar de Contichse Binnenweg (vandaag Onafhankelijkheidstraat). Joanna trouwde met melkverkoper Gommar Aerenthout. Elisabeth had een oogje laten vallen op overbuur Jan Corneel Hoeckx, metser en zoon van Gaspar, de uitbater van herberg ’t Jagerke, waar ook het gezin voordien gewoond had.
De legendarische herberg ’t Jagerke
Gaspar Hoeckx is geboren op 6 januari 1810 in Messelbroek bij Scherpenheuvel en belandde rond zijn 30ste in Edegem als dienstbode. Had hij relaties met belangrijke families misschien? Wat we wel weten, is dat hij in 1845 trouwde met Anna Catharina Lanckpaep en de Lanckpaeps waren in Edegem invloedrijke boerenfamilies[iii]. Ook Anna Maria, de moeder van Henry Possemiers, was een Lanckpaep; zij was de tante van Anna Catharina.
Maar Gaspar en Anna Catharina gingen niet boeren; zij combineerden verschillende jobs. Gaspar werkte ook op het land en samen tapten ze bier en andere dranken in ’t café ’t Jagerke aan de Doelveldstraat 4. Het echtpaar kreeg 5 kinderen, waarvan er twee jongtijdig overleden. Anna Catharina stierf toen ze 41 jaar was aan longtering. Gaspar hertrouwde met een 20 jaar jongere vrouw uit zijn geboortedorp Messelbroek, Joanna Regina Willems. Het gezin werd uitgebreid met nog eens 7 kinderen; een ervan was Jan Corneel.
De kinderen Hoeckx tapten niet meer, maar werden hovenier, winkelier of gingen werken op het land. Maar niet Jan Corneel. Hij werd metser. En hij zag een bevallige vrouw op het gemeenteplein rondlopen. Haar naam was Elisabeth Lauwers.
Gaspar overleefde ook zijn tweede vrouw; zij overleed in 1877 en was toen 45. Gaspar bleef nog even wonen in ’t Jagerke, maar verhuisde dan naar het huis ernaast, Doelveldstraat 6, waar zijn dochter Joanna Maria en haar man Adrianus Henricus Gysels een winkel hadden. Hij overleed er in 1884 aan maagkanker en werd 74 jaar oud. ’t Jagerke kende later nog bekende uitbaters zoals in 1953 Eduard Truyens en Jeanneke Severens, die het herdoopten in … Den Bokser[iv].
‘t Jagerke was een van de oudste herbergen van Edegem en werd afgebroken begin jaren ‘60[v].
De nalatenschap van Henry Possemiers
Jan Corneel Hoeckx trouwde met Elisabeth Lauwers in 1883 en ze gingen wonen bij Elisabeths moeder Maria Joanna en haar broer Henry Possemiers in de Hovestraat op het gemeenteplein. Het gezin kreeg er 4 kinderen. Henry, de meesterkleermaker, overleed in zijn winkel op 28 september 1885. Hij werd 84. Zijn erfregeling was vrij duidelijk: het huis ging naar zijn zus Joanna Maria. Toen in 1892 ook Maria Joanna overleed, werd het huis verkocht; twee dochters met hun echtgenoten kochten het op: de gezinnen Hoeckx-Lauwers en Aerenthout-Lauwers. Het huis werd opgesplitst in twee huizen en de gezinnen hadden elk een apart huis: Hoeckx-Lauwers in Hovestraat 19, Aerenthout-Lauwers in nummer 21. Tja, de Hovestraat was intussen hernummerd, en dat zal nog gebeuren. En naast hen woonde nog altijd Bernardina Stuyck in nummer 17. Zij was al tweemaal weduwe geworden. Haar derde huwelijk was in 1883 met Jos Cools, maar ook hij overleed reeds in 1887. Maar dat belette niet dat Bernardina al zeker vanaf 1880 pintjes tapte in haar herberg aan de Hovestraat 17. En ze zou dat doen tot aan haar overlijden in 1916. Nadien werd de herberg overgenomen door het echtpaar Jef Van den Broeck en Maria Vervliet[vi] en werd het bekend als Café De Zon. In 1923 werd daar de socialistische veloclub ‘De opgaande zon’ opgericht[vii]. Later zullen ze meemaken hoe het huis in 1931 werd afgebroken voor de heraanleg van het gemeenteplein. Er kwam een reeks bomen naast de zijgevel van het huis van Jan Corneel.
Vanaf dan staan er op het gemeenteplein nog 2 huizen met een adres in de Hovestraat: ze hebben voortaan als huisnummers 1 en 3. De sporen zijn tot op vandaag aanwezig. De Hovestraat begint met huisnummer 5 op de hoek van de Troosstraat en de Hovestraat, vandaag café Acker Bilk.
Pol ‘de metser’ en Trezeke ‘van ’t Gemeentehuis’
Jan Corneel Hoeckx was intussen aannemer en zijn zoon Leopold ‘Pol’ kwam als metser mee in het bedrijf. Leopold zou voor de rest van zijn leven, en nog heel lang daarna, door het leven gaan als Pol ‘de metser’[viii].
Leopold trouwde in 1922 met Theresia ‘Trezeke’ De Kinder en ze kregen een jaar later een dochter, Alice. In 1931 verhuisden ze even naar de Trooststraat, die huisjes op het gemeenteplein met aangrenzende tuinen.
Op 1 juni 1932 werden de festiviteiten op gang getrokken voor de viering van de gouden bruiloft van Jan Corneel Hoecks en Elisabeth Lauwers op 5 februari 1933. Het college van burgemeester en schepenen besloot toen om de gouden bruiloft plechtig te vieren en een feestcomité op te richten[ix]. Een onuitsprekelijk drama voltrok zich echter. Nog geen maand voor de viering overleed Elisabeth Lauwers. Echtgenoot Jan Corneel kreeg het nooit verwerkt. Zoon Leopold Hoeckx zou er later over zeggen: “Doe geen feest, onze vader is eraan gestorven”.
Na het overlijden van Leopolds ouders gingen Leopold, Theresia en Alice terugwonen in het voorouderlijke huis aan de Hovestraat 1. Alice trouwde met André Laenen, die kwam inwonen.
We varen nu even mee op de herinneringen van kleinzoon Paul Laenen, oftewel Pauleke van Aliske van Trezeke ‘van ’t gemeentehuis’ en Pol ‘de metser’ en Frank Neyens, kleinzoon van Jos Van Put, een andere bewoner van het plein.
Pol ‘de metser’ had de job van zijn vader geleerd en nam na zijn overlijden de aannemerij over. Sommigen zien hem in gedachten nog altijd met zijn triporteur door Edegem fietsen. En met zijn stootkar. Om zijn materiaal naar de bouwplaats te brengen. Na WO II had hij een achtergelaten Deense dog geadopteerd, Max. Die zou al eens voor de stootkar zijn ingespannen.
Pol en Trezeke waren goed bevriend met fietsenmaker Jos Van Put en Mina Remes, die ook op het plein woonde in de Trooststraat 13. Mina was zelfs voorzitster van de veloclub ‘De opgaande zon’, hoewel ze zelf niet kon fietsen; ze zat altijd ‘op de buis’ bij haar medefietsers. Fietsen maken betekende voor Jos toen nog echt fietsen uiteenhalen, smeren, zandstralen en op maat afleveren. Pol hielp, vooral bij het repareren van de fietsen[x]. Het waren goede vrienden. En grappenmakers. Vuil kettingvet smeren onder de handvatten van de jonge dames en die liepen al snel met een gezicht vol zwarte strepen rond. Of met Driekoningen centen aan de kleinmannen geven; centen die op de stoof hadden gelegen … Zijsprongetje: de dochter van Jos, Elsa, was getrouwd met Charel Neyens, die letterlijk mee aan de Geschiedenis van Edegem[xi] schreef.
Pol was ook een fervent duivenmelker en zijn beste duivenvriend was brouwer Hermans, die ook veel duiven had (en hem ook veel werk gaf). De aankomsttijden van de duiven werden geregistreerd met een "constateur" of duivenklok en moesten naar het "Duivenlokaal", zoals de Volkslust of bij den Beekens in de Sportvriend, gebracht worden. Een taak die kleinzoon Paul Laenen vaak met zijn grootvader Pol voor de brouwer deed.
Jules ‘Belvue’ Aerts was ook een duivenmelker; hij had de beste en duurste duiven. Toen Jules overleed, kwam zijn dochter Maria ‘Belvu’ Aerts naar Pol met de vraag of hij de duiven wilde kopen. Ik kan dat niet betalen, zei Pol, maar hij stelde voor om voor de duiven te zorgen tot Maria een goede koper had gevonden.
En intussen had hij er flink mee gekweekt 😉.
Trezeke De Kinder werd de conciërge van het gemeentehuis en haar dochter Alice was er werkvrouw. Maar Trezeke was veel meer dan conciërge.
Trezeke organiseerde de recepties op het gemeentehuis (zoals eten en garçons bij de Basiliek; likeuren en sigaren bij Gust Rappoort). Eigenlijk zorgde ze gewoon voor alles. In het gemeentehuis waren er ook twee cellen om arrestanten op te vangen. Zij was dan verantwoordelijk voor het verzorgen van hun maaltijden. En ze maakte die altijd extra uitgebreid, omdat ze dacht dat het sukkelaars waren.
Zij verzorgde ook het onderhoud van de gemeentelijke jongensschool (vandaag basisschool Andreas Vesalius) waar de jongens weleens durfden haar poetsgerief te verstoppen: “‘t Is weer van ’t zelfde”, riep ze dan. “Kan men gerief weeral gaan zoeken.”
Maar het strafste is eigenlijk dat ze sleutels bewaarde van alle gemeentelijke gebouwen. Die lagen in haar huis aan de Hovestraat 1. Ook de burgemeesters Tindemans en Van den Kerkhof kwamen regelmatig de sleutels ophalen om ’s avonds in het gemeentehuis te kunnen. Die zijn dikwijls in huis geweest, herinnert Paul zich nog. Zelfs bij de brand van het gemeentehuis kwam de brandweer de sleutels bij haar ophalen.
Trezeke werkte 35 jaar als conciërge voor de gemeente.
Beide huisjes op het Gemeenteplein werden onteigend op 29 mei 1953[xii] en de familie ging wonen waar vandaag de krantenwinkel is (Gemeenteplein 7). Niet lang daarna werden de huisjes aan de Hovestraat 1 en 3 afgebroken.
Alice Hoeckx overleed na een ongeluk in 1978; ze was 55. Pol Hoeckx in 1982, hij was 85 jaar. Theresia overleed in 1989; zij werd 89.
Epiloog
De twee iconische huisjes van de Hovestraat op het gemeenteplein waren de helft van 1 huis. Dat huis werd gebouwd door Henry Possemiers, meesterkleermaker. Het was zijn atelier. Later werd het opgesplitst, maar het bleef in de familie.
Als hij had geweten dat in zijn huis de sleutels van alle belangrijke diensten van de gemeente zouden worden bewaard, en dat zijn achternicht Trezeke van’t Gemeentehuis zowat de belangrijkste persoon van de hele gemeente was, zou hij vermoedelijk heel trots zijn geweest.
En Paul Laenen is dat vandaag nog altijd.
Peter Crombecq, februari 2026
Met dank aan Paul Laenen, Erik Laforce, Frank Neyens en alle medewerkers van het Historisch Archief.
Dit verhaal is een bijdrage aan “Edegems verleden, bewaard voor de toekomst” van het Historisch Archief Edegem. Het Historisch Archief is toegewijd aan het behoud van het papieren en digitale geheugen van Edegem. Door het verzamelen, inventariseren en digitaliseren van documenten, boeken, foto’s, tijdschriften, plannen en meer, zorgt het Historisch Archief ervoor dat de geschiedenis van Edegem bewaard blijft voor toekomstige generaties.
Disclaimer
Het verhaal is gereconstrueerd op basis van een aantal bronnen. Ik ben me ervan bewust dat nieuwe informatie uit andere bronnen het verhaal kan aanvullen, nuanceren of aanleiding kan geven tot aangepaste inzichten.
Referenties
[i] De belangrijkste bronnen voor dit verhaal zijn de parochieregisters en de aktes van de burgerlijke stand (https://agatha.arch.be), de bevolkingsregisters (https://www.familysearch.org/nl/search/catalog), en het kadaster (Historisch Archief Edegem).
[ii] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “André De Ryck, keizer en stamvader van generaties bekende Edegemnaars”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/andré-de-ryck-keizer-en-stamvader-van-generaties-bekende-edegemnaars-deel-2
[iii] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “De raadselachtige verdwijning van het Edegemse geslacht Lanckpaep”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/de-raadselachtige-verdwijning-van-het-edegemse-geslacht-lanckpaep
[iv] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “Krijgt de Sint-Sebastiaansgilde, dankzij de jongste generaties, het eeuwige leven?”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/krijgt-de-sint-sebastiaansgilde-dankzij-de-jongste-generaties-het-eeuwige-leven
[v] Collectie Frank Neyens, originele foto met achteraan de vermelding van de datum 10-3-1964 door de ontwikkelaar. Volgens de Edegemse dienst Wonen en Werken is er geen spoor van een vergunning in de archieven, volgens hen moet het dan gebeurd zijn voor de betrokken wetgeving in voegwerkinge trad op 22-4-1962.
[vi] Historisch Archief Edegem. Willy Swiggers in De Zonneblusser, 2015-2, “Belgische Werkliedenpartij Edegem”, pp. 76-81.
[vii] Prof. dr. R. Van Passen, “Geschiedenis van Edegem”, (Edegem: Gemeentebestuur van Edegem,
1974), p. 967
[viii] Interviews met Paul Laenen in november en december 2025.
[ix] Historisch Archief Edegem. Notulen van het college 1 juni 1932.
[x] Interview met Frank Neyens, december 2025.
[xi] Prof. dr. R. Van Passen, “Geschiedenis van Edegem”, o.c., p. 11 en verder.
[xii] Historisch Archief Edegem, Edegem Vandaag, januari 2008, nr. 273, p. 16.
