De Volkslust: het café waar Edegem samenkwam
- Peter Crombecq
- 2 dagen geleden
- 19 minuten om te lezen
Weinig Edegemnaren zullen café Volkslust niet kennen. Gelegen in de Strijdersstraat stond het tot 2025 rechtop, wel een beetje verkommerd. De Volkslust was meer dan 100 jaar oud. Hierbij een poging tot reconstructie van zijn geschiedenis.
Het tijdperk van Bernard Vermeylen en Lisa De Bot.
De 17-jarige Anna Elisabeth ‘Lisa’ De Bot uit Mortsel had met de mooiste jongen van Edegem een kindje gemaakt: Amandus, geboren in 1891 (iedereen zou hem later Mon ‘De Bot’ noemen). Maar ze mocht met de mooie jongen niet trouwen van haar ouders. Wel met Bernard Vermeylen, fabriekswerker; ze trouwden in 1895. Als trouwcadeau mocht ze van haar vader kiezen: een boerderij of twee huizen in de Dorpstraat; het werden de huizen[i]. Vader August Corneel De Bot kocht daarop het terrein waar hij in 1897[ii] een huis bouwde; huisnummer 55. In 1899 kreeg het achteraan nog een grote uitbouw. De basis van café Volkslust.
De eerst gekende herbergiers waren Balthazar Van de Velde en Theresia Swiggers. Zij hadden ervaring in de herberg ‘In de Wildeman’ van brouwer Van Bauwel.
In 1898 kocht de familie Vermeylen-De Bot de grond ernaast en bouwde er een huis op; zij verhuisden op 29 december 1898. Het huisnummer was 57. In 1911 kocht het echtpaar ook nummer 55 uit de nalatenschap van vader De Bot, overleden in 1907.
De familie Vermeylen-De Bot woonde in nummer 57, maar rond 1905 heeft het koppel waarschijnlijk ook de uitbating van het café overgenomen. Het kreeg toen mogelijk de naam Volkslust. Het echtpaar was erg actief in de Edegemse gemeenschap; het was de start van een grondleggende familie met een generatieoverschrijdende aandacht voor het culturele leven in Edegem. In 1910 zien we Bernard onder meer als medeoprichter en schatbewaarder van de toneelgroep de Maatschappij De Moedige Tonspelers[iii].
We weten zeker dat het voor 1911 al bekendstond als de Volkslust, omdat er dan de
Meeting Vervlaamsching der Hoogeschool van Gent doorging[iv]. Op 16 februari 1913 werd er ook carnaval gevierd en in 1917 zien we dat de Moedige Tonspelers een avondvoorstelling geven ten voordele van de “ongelukkigen van den oorlog”[v].
Bernardus Vermeylen en Elisabeth De Bot bleven de Volkslust uitbaten tot, op kerstavond in 1919, Elisabeth overleed aan de Spaanse griep. Ze was 46 jaar en liet haar man, twee zonen en vijf dochters achter. Nog geen zes maanden later worden, wegens het overlijden, de 2 percelen te koop aangeboden: “Koop 1: het neringrijk en bestgelegen Café Volkslust met grote danszaal en hof aan de Dorpstraat 55; Koop 2: Winkelhuis Dorpstraat 57”[vi].
Mon ‘De Bot’ Vermeylen had inmiddels een diamantslijperij in de Strijdersstraat 17, waar vandaag de bloemenwinkel Scabiosa is. Hij trouwde in 1921 met Rosa De Winter; haar zus Margrit was de moeder van José Claus van café ’t Boske, echtgenote van René Van de Velde[vii]. Mon en Rosa kregen 4 zonen en 3 dochters die zorgden voor een uitgebreid nageslacht. De hele familie, onder meer de zonen Swa, Victor, Mil en kleinzonen Remy en Wim, heeft zich jarenlang ingezet voor de Edegemse gemeenschap en was lid van alle mogelijke verenigingen.
Het tijdperk van Léon Briaire, cafébaas, brandweerman en stuwende kracht
De koper was vermoedelijk Geo Peetermans; hij was alvast eigenaar toen hij in 1922 goedkeuring kreeg van het Edegems college om de Volkslust te vergroten[viii].
De uitbaters waren adjudant André Wouters en Irma Wuyts; zij was de eigenlijke herbergierster. Zij hadden oorspronkelijk het winkeltje ernaast en wisselden met de familie Vermeylen, het huis waar de Vermeylens voordien ook al gewoond hadden.
In die periode werden de huizen hernummerd: de Volkslust werd 67 en de winkel ernaast werd 69. Het huisnummer zal later overigens nog eens aangepast worden.
En toen kwam Léon …
Léon Briaire werd geboren op 10 oktober 1893 in Brugge. Hij diende het leger in WO I en werd geëerd met verschillende onderscheidingen, waaronder het Oorlogskruis met leeuw en twee palmen, IJzermedaille,Overwinningsmedaille, Herinneringsmedaille, Belgische Militaire Decoratie tweede klasse en enkele Franse eretekens[ix]. Hij trouwde op 7 september 1920 in Berchem met Constantia Vos en was op dat moment een staatsambtenaar; meer bepaald een opziener bij het beheer van bruggen en wegen. Op 4 februari 1924 komt Léon met zijn echtgenote in Edegem wonen en ze werden nagenoeg onmiddellijk de uitbaters van de Volkslust. Léon nestelde zich vrij snel in de hogere politieke kringen van Edegem, toen onder het bestuur van de conservatief-katholiek-liberale partij Oud Edegem (in de volksmond werd die ‘tata’ genoemd) met Alfons Schoesetters als burgemeester en Geo Peetermans als schepen. In 1924 werd het Nieuwsblad van Edegem opgericht met de Volkslust als centraal meldpunt: “Alle mededelingen, aankondigingen, enz., te zenden naar Volkslust, Strijdersstr., 67, Edegem”[x]. Het blad was de spreekbuis van ‘tata’, die flink tekeer ging tegen de partij van de progressief-katholieken, in de volksmond ‘tutu’. De Volkslust werd zo geassocieerd met de ‘tata’-partij. Léon komt nagenoeg onmiddellijk in het bestuur van de Koninklijke Fanfare Sint-Rosalia, samen met burgemeester Alfons Schoesetters en schepen Geo Peetermans. De Volkslust was ook de thuishaven van de fanfare die een ‘tata’-etikette had.
In 1924 was Briaire een van diegenen die F.C. Belgica terug opstartte en werd hij de secretaris[xi] van de club[xii]. F.C. Belgica werd meerdere keren kampioen en geraakte zelfs tot in de hoogste klassen[xiii]. De spelers werden op hun hoogtepunt 'de mannen van Briaire’ genoemd[xiv]. Bijna vanzelfsprekend was de Volkslust de thuishaven van F.C. Belgica.
Léon ging als luitenant aan de slag bij de vrijwillige brandweer onder bevel van Peetermans. Het college heeft in 1934 aan de gemeenteraad voorgesteld om hem te bevorderen tot kapitein, maar of hij dat ook werd, is ons onbekend[xv].
In 1927 was de bevoorrechte relatie met het gemeentebestuur afgelopen. Kleermaker Willem Arts van de ‘tutu’-partij werd burgemeester en die zou dat, op de oorlogsperiode na, 20 jaar blijven.
Op 15 mei 1929 worden de functies in de Sint-Rosaliafanfare van voorzitter Schoesetters en secretaris Briaire bevestigd en zien we ook dat Mon Vermeylen feestbestuurder werd[xvi].
In 1934 was de Volkslust ook de thuishaven van de ziekenkas “Zorg voor later”[xvii].
Vanaf 1935 werd de Strijdersstraat opnieuw hernummerd. De Volkslust kreeg huisnummer 65, en dat zou het vandaag nog gehad hebben.
Op 4 februari 1935 werd in de Volkslust de Schotskesclub opgericht[xviii]. Het doel van de vereniging was: “Door vreugde voor iedereen te scheppen zelf vreugde te maken en de liefdadigheid te beoefenen”; er werden enkel mannen toegelaten. De Schotskes verwijzen naar de Schotten, van Schotland …
In die periode moet er ook een poging geweest zijn om de voetbalclubs F.C. Belgica en Edegem Sport (de club van ‘tutu’) te fuseren, onder impuls van burgemeester Arts. Na allerlei machinaties, geheime vergaderingen en complottheorieën kon Léon Briaire de partijen zover krijgen om in de Volkslust te vergaderen, maar het initiatief liep niet zo goed af, lezen we in een verslag van een Belgica-bestuurder[xix]. Die schreef dat die van Edegem Sport “zoveel van voetbal afweten als een jonge olifant van siroop eten” en ze zich niet moeten neerleggen “bij al de besluiten die er door deze kwistenbiebels zouden genomen zijn”. Uiteindelijk zien we later van die voorgenomen fusie niets meer. Die zou alsnog gebeuren in 1966, maar terug opgebroken worden in 1974[xx].
Op 24 juni 1936 overleed Léon Briaire; hij was 42 jaar. Zijn vrouw Constantia Vos keerde datzelfde jaar terug naar het huis in Berchem waar ze voordien woonden.
Het tijdperk van de familie Truyens
De nieuwe uitbaters werden Corneel Vogels en Irma Vermosen. Zij zouden dat blijven doen tot na WO II. Toen, in 1945, namen Jean Voet en Yvonne Breugelmans de fakkel over. Zij zouden de Volkslust samen met hun zoon Emiel Voet het café uitbaten tot 1961.
In 1953 weten we dat de volgende verenigingen nog actief waren in de Volkslust: Fanfare St. Rosalia, R. F. Belgica, Vrije Accordeonclub, Duivenbond Edegem en de Liggende Wip. En het was de “best ingerichte zaal voor alle vermaak- en feestelijkheden” en ze hadden “tevens goede sportuitslagen” en “de beste bieren en verzorgde bediening”, lezen we in de reclamefolder[xxi].
Dat vermaak en die feestelijkheden waren onder meer sport- en filmavonden, tentoonstellingen, optredens, sketches, dansavonden, sportavonden, duivententoonstellingen, kampioenenavonden en de avond van de beste bieren.
Vooral uitbaatster Yvonne bleef in de herinnering van veel Edegemnaren hangen. Zo werd ze onder meer erelid van de Sint-Rosaliafanfare. Yvonne overleed in 1992.
Vanaf 1961 tot 1970 stonden Edgard Truyens en echtgenote Jeanne Severens achter de toog. Zij kwamen van café Den Bokser, het vroegere ’t Jagerke aan de Doelveldstraat 4[xxii]. Edgard was een begenadigd bokser. De verhuis gebeurde nog met paard en kar van boer Jos Fierens.[xxiii] De kinderen Victor, Louis en Jos waren toen respectievelijk 14, 11 en 8 jaar oud.
De Volkslust was tien jaar lang een bruisend centrum voor diverse verenigingen en activiteiten. Zo hadden de volgende verenigingen er hun thuishaven:
Koninklijke Fanfare Sint-Rosalia
Duivenbond
Koolbond ‘Spaarzame Werklieden’
Voetbalclub Belgica
Wielerclub ‘Edegemse Verstandhouding’
Liggende wipmaatschappij ‘Pleintjeskwartier’
Biljartclub ‘Zwart-Zilver’
Handelsverbond ‘Mécanique Génerale F.C.’
Spaarkaske ‘Ieder zijn slipke’ (was ook actief in de vorige café’s van het echtpaar en verhuisde dus mee).[xxiv]
Edgard en Jeanne waren lid van de Sint-Sebastiaansgilde, waardoor ook de gildeleden de weg vonden naar de Volkslust.
Victor herinnert zich nog de rivaliteit die er toen was tussen de twee Edegemse voetbalploegen Belgica en Edegem Sport: “In het midden van de zaak liep er zo’n balk waar allemaal lichtjes aanhingen. Rood en groen, rood en groen, rood groen. En als Belgica won of gelijk speelde, dan brandden de lichtjes. Die mannen van Edegem Sport, toen Edegem nog twee voetbalploegen had, die kwamen dan langs om te zien of Belgica gewonnen had 😄.” Wat natuurlijk dik tegen hun goesting was.
Het gezin werd erg gekend en belangrijk in de Edegemse gemeenschap en het was vooral Jeanne Severens die zich wist te profileren. Zij was de bezieler in vele verenigingen en verkreeg hierdoor een enorme status in de gemeente. Als ze zei: “We gaan dat arrangeren”, dan kwam dat in orde. Ooit was er sprake van om de foor op het Gemeenteplein uit te besteden aan een Hollands bedrijf. Jeanne kroop toen op de barricades tot het gemeentebestuur overstag ging, wat haar de eeuwige dankbaarheid bezorgde van foorkramers en Edegemnaars.
Toen ze 35 jaar getrouwd waren, nodigden ze burgemeester Jan van den Kerkhof en secretaris Frans Van den Berge uit om ’s morgens mee pistolekes te komen eten. Beide notabelen konden dat niet weigeren. Ook in een mannenbastion als de Sint-Sebastiaansgilde, waar vrouwen niet mochten meeschieten, maakten ze een uitzondering voor Jeanne[xxv].
Edgard ondersteunde haar in het organisatorische en zorgde ervoor dat de zaken op wieltjes liepen. Zo werd de zaal een beetje aangepast; het gebogen plafond werd verlaagd en vlak gemaakt om warmteophoping te verminderen. Het podium werd afgebroken en verlaagd, waardoor een grotere vlakke ruimte ontstond. Een klein zaaltje achterin werd gebruikt voor repetities van tamboers en klaroenen van de fanfare.
De kinderen, vanaf ze oud genoeg waren, hielpen mee in de zaak, vooral als garçon. Zij trouwden allemaal vroeg, in de Volkslust vanzelfsprekend, maar geen enkel koppel had de ambitie om de zaak verder te zetten. Zo komt het dat, in 1970, vader Edgard ervoor koos om bij de ‘Mekaniek’ te gaan werken; zo was hun oude dag wat beter verzekerd. Wat niet wil zeggen dat ze niet meer in de Volkslust kwamen; dinsdag oefende de Sint-Rosaliafanfare en vrijdag was het biljartavond.
Het tijdperk van Jef Van Campfort en Lizette Heremans
In 1970 volgde de periode van het koppel Jef Van Campfort en Lizette Heremans. Zij trokken met hun 5 zonen Walter, Dirk, Hubert, Patrick en Luc in de woning boven de Volkslust en baatten het complex uit. Naast de Volkslust had Jef ook een taxibedrijfje, Taxi Volkslust, met twee taxi’s; niet zo slecht bekeken natuurlijk. Later verkocht hij het aan Luythaegen Taxi.
In die periode was het nog altijd de thuishaven van onder meer de Koninklijke Fanfare Sint-Rosalia; Wielerclub Edegemse Verstandhouding; Koolbond "Spaarzame Werklieden"; Wipmaatschappij "Pleintjes-kwartier"; Biljartclub "Zwart-Zilver"; Handelsverbond “Mecanique Génerale F.C.” en de Duivenbond. De familie Van Campfort was ook actief lid van verschillende verenigingen, waaronder de fanfare, de biljartclub en de liggende wip. Dirk herinnert zich nog dat hij al op de liggende wip schoot, maar het café eigenlijk niet binnen mocht. Rond 1974 was de oudste zoon Walter betrokken bij een ongeval met een motorfiets en hij overleed. De familie vond haar draai niet meer in de Volkslust en vertrok[xxvi]. Hubert zou later nog een gevierd brandweerman worden.
Het tijdperk van Louis Dens en Ronny Ceusters
In 1974 werd Louis Dens eigenaar van de Volkslust. Hij en Joske zouden het café uitbaten tot februari 1987.
In 1980 was er nog een tentoonstelling van muziekinstrumenten uit grootvaders tijd, zoals muziekdozen, orgels, fonografen, grammofoons en diktafoons.
Tijdens de jaarfeesten van 1981 werd er onder meer een: “Wielerwedstrijd Voor Internationale Liefhebbers, met name de «Grote Prijs der Gemeente Edegem - Herdenkingsprijs wijlen Jan Spagnaerts» om 15 uur 100 km over 18 ronden met 17.000 fr. prijzen en 3.000 fr. premiën, ingericht door de Edegemse Bicycle Club Molenvrienden. Vertrek en aankomst in de Oude-Godstraat - Inschrijvingen Café Volkslust - Uitbetaling Café Malpertuus.[xxvii]”
In 1987 verkocht Louis Dens de Volkslust aan Jan Van de Velde, directeur van de Raiffeisenkas/Cera-bank. Toen kwam de periode van Ronny Ceusters, eerst nog met zijn vrouw Betty Claes, later met Ingrid Bosmans. Ronny werd nadien ook bekend toen hij werkte voor de post, onder meer als facteur. Ronny en zijn partners woonden boven de Volkslust.
In 1988 waren de Rosalia-avonden nog altijd een groot succes. Maar onvergetelijk waren de Bonte Avonden met sketches van bekende Edegemnaars. Die lokten volle zalen. Ronny Ceusters: “Als bekende Edegemnaar Gerard Janssens met een pruik van een tirolermeisje op het podium kwam, begon de hele zaal al te lachen voor het begon.”[xxviii]
Het bleef een actieve thuishaven voor nog andere verenigingen zoals De Liggende Wipschutters, De Koolbond, Wielerclub Edegemse Verstandhouding, het Eenheidsfront, K.F.C. Belgica, Accordionclub, Biljartclub de “Nachtegaartjes”.
Bij de Koolbond "Spaarzame Werklieden” spaarden de leden oorspronkelijk tijdens het jaar om met het spaargeld in de winter kolen te kopen. Later werd het iets moderner en werd het door de cafébaas, zoals Ronny Ceusters, naar de bank gebracht en in de winter terug uitbetaald.
De Volkslust fungeerde ook als een opvangcentrum voor verloren gevlogen duiven. Achteraan buiten, tegen de muur van brouwerij Beirens, was het duivenkot waarin de gevonden duiven werden ondergebracht. Op basis van de ring kon dan de eigenaar worden opgespoord. Als de eigenaar niet kwam, omdat het meestal niet om de beste prijsbeesten ging, verdwenen die al eens in de pan. Ronny's foxterriër, Dempsey, ontsnapte een keer in de zaal waar nog een duivenmand met wedstrijdduiven stond. De hond beet de duif dood, die dan plots volgens de melker de beste duif van West-Europa bleek te zijn. Wat natuurlijk leidde tot veel ruzie en ambras. Iets wat bleef hangen in het geheugen van Ronny.
Voor Ronny was de Volkslust een echt volkscafé. Hij opende om 9 uur zijn deuren en sloot ze pas toen de laatste gast vertrok.
De grote renovatie van de Volkslust
In september 1990 stoppen Ronny en Ingrid ermee en zien we Judith Faes met haar man Gerard Van Poppelen niet veel later met Dirk Van Campfort (zoon van hogergenoemde Jef) achter de toog verschijnen. Ook zij woonden boven de Volkslust. De Van Camports waren nog altijd actief aanwezig in de talrijke verenigingen van de Volkslust. Eigenlijk was het een biotoop waar het sociale leven van Edegem-centrum zich in stand hield. Judith was een Nederlandse die, met hulp van haar welgestelde moeder, de zaal indrukwekkend renoveerde. De vroegere zaal, die meer op een refter leek, werd een prachtige zaal, geïnspireerd door de architectuur van de 30er jaren. Veel Edegemnaars herinneren zich dat nog (waaronder Sven Truyens, kleinzoon van Edgard, die meewerkte aan het behang- en schilderwerk). Toch liep het niet zo vlotjes. De zaal werd ondergebruikt. Minder jongeren sloten zich aan bij de bestaande verenigingen en de leeftijd verouderde. Op één generatie was er aan de samenstelling van de leden nauwelijks iets veranderd. De goede tijd van de Volkslust leek voorbij. Er was ook wel wat spanning tussen eigenaar Jan Van de Velde en de moeder van Judith Faes, die de renovatie had gefinancierd. Wat leidde tot het feit dat Judith Faes zich niet meer gelukkig voelde achter de toog en terugverhuisde naar Nederland[xxix].
Fred Van Beylen en Edith Dockx: het laatste tijdperk
De Volkslust kwam in handen van BV. Beirens, die aan brouwerij Corsendonk de opdracht gaf het te verhuren. Wilrijkenaar Fred Van Beylenhuurde het vanaf 1 januari 1994 en baatte het uit samen met zijn partner Edith Dockx. Dochter Veerle Van Beylen[xxxvii]: “In 1994 namen mijn ouders, Fred en Edith, café De Volkslust over. Van ons huis op den Elsdonk, verhuisden we met ons vijven: mama, papa, mijn broer Gerd, onze hond Remko en ik naar de woning boven het café. Dat was een hele aanpassing – onze ouders begonnen een nieuw avontuur. Maar als je iets doet, dan doe je dat goed! En met deze insteek, haalden ze beiden hun diploma “pintjes tappen en onderhouden” bij de brouwerij en reken maar dat het pintje juist tappen belangrijk was. Ook mijn broer en ik werden opgeleid 😊. In het begin hielpen we vooral mee achter de schermen, maar eens we wat ouder waren, stonden we mee achter de toog in’t café en ook in de zaal natuurlijk…”
Veerle Van Beylen: “Het café had geen vast sluitingsuur, maar bleef open tot de laatste buiten was. Als er een feest in de zaal was, bedoelde dat ook, tot de laatste feestganger vertrokken was. Want... er was maar 1 ingang naar de zaal en dat was langs het café. Dat was dus niet altijd evident, want feestjes mochten tot 4u ‘s ochtends duren. Voor trouwfeesten werd steevast de rode loper uitgerold van aan de voordeur tot in de zaal. Het dak werd eraf gespeeld voor verjaardagsfuiven, sponsorparties, optredens van bands, etc. Zelfs Nicole en Hugo hebben ons eens vereerd met een bezoek. Maar er waren er ook gewoon vergaderingen, koffietafels of repetities van de square dance- en toneelverenigingen.”
Fred en Edith maakten reclame voor feesten in o.a. retrostijl tot 275 personen met professioneel licht & geluid, airconditioning; en voor banketten, buffetten en jubilea.
Het werd ook even de thuishaven van Theater Cartouche van Wim Vermeylen[xxx]; de achterkleinzoon van Bernard Vermeylen en Elisabeth De Bot, die op deze manier terug thuiskwam. Fred organiseerde bijvoorbeeld in 2010 ook het Swinging New-Year met The North Side Bigband[xxxi].
Veerle Van Beylen: “Hoe laat de laatste caféganger ook buiten was, de deur moest om 10u stipt terug open met de kranten van de dag in het bakje naast de toog. Café uitbaten – met een feestzaal N.B. – is, ondanks wat vele mensen denken, een zware stiel: met bakken en vaten sleuren, van ’s morgens vroeg tot heel laat werken, opkuisen, lawaai en … horen, zien en zwijgen. En dat laatste, dat was niet altijd aan ons papa besteed. Maar hij deed het graag en heeft samen met ons mama meer dan 18 jaar zijn hart en ziel in die zaak gestoken.
Je had de vaste klanten, die hun vaste stekje aan de toog hadden of hun favoriete glas om uit te drinken. Er kwamen ook vaak nieuwe klanten bij en anderen kozen een nieuw toevluchtsoord. Want dat is een café vaak, een oord waar mensen terecht kunnen met hun grieven en klachten.
Waar ze op zoek gaan naar een luisterend oor en iemand die geen oordeel velt. Waar je om hulp kan vragen als je in je vinger hebt gesneden en waar je op de poef kan drinken als je krap bij kas zit.
Waar je een spelleke kaart speelt met gelijkgezinden of een balletje op den biljart wegstoot om je frustraties wat te verzetten.
Waar je elke dag je krant kan lezen, terwijl je van een koffietje of pintje geniet of naar je favoriete ploeg of koers op tv kijkt.
Dat was café De Volklust ten tijde van ons mama en papa.”
Veerle Van Beylen: “Er waren ook meerdere verenigingen die hun stekje hadden in ’t café en in de zaal. Fanfare Sint-Rosalia kwam wekelijks op dinsdag repeteren en gaf optredens in de zaal. Voor de biljart- en ADL-ploegen werd voor de aanvang van de competitie telkens het biljart gestofzuigd en elk jaar kwam er een nieuw laken op.
In het weekend kwamen de duivenmelkers hun duiven afzetten om te vertrekken met de camion naar Quievrain. En na de terugvlucht om hun constateur te laten checken. Af en toe kreeg ons mama dan eens een jong duifje, want “duivensoep, da’s goei krachtvoer”. 😊 Naast biljart werd er ook veel gekaart – vooral nappen, geloof ik. Dat kaarten ging vaak gepaard met gelach en gebrul en ieder om de beurt een tournéeke geven. Enkele keren per maand kwam de club van de gepensioneerden bridgen en er was ook een spaarkas, waar alle leden elke week hun centjes kwamen deponeren.”
Veerle Van Beylen: “Na de heraanleg van de Strijdersstraat kwam er vooraan ruimte om een terras te zetten. Als de zon scheen, werden de terrastafels en -stoelen buitengezet en ons mama zorgde altijd dat het versierd werd met mooie bloemekes, zoals je kan zien op bovenstaande foto 😊.”
Fred blijft 18,5 jaar achter de toog staan en geeft na een huurgeschil met verhuurder Corsendonk gedwongen de sleutels van de Volkslust af in juli 2012[xxxii].
Veerle Van Beylen: “De sluiting in 2012 van het café kwam voor ons allemaal als een verrassing, maar het was ook een beetje een geluk bij een ongeluk. Het was tijd voor mijn ouders om te stoppen en van hun pensioen te gaan genieten”
Het slotakkoord van een lange geschiedenis
In 2012 waren er al geruchten dat het gebouw zou worden afgebroken voor de bouw van appartementen, maar dat werd toen door brouwerij Corsendonk ontkend.
In 2016 is de verloederde site een doorn in het oog van het gemeentebestuur. Het wil nu een leegstandsbelasting heffen.
Jef Keersmaekers van brouwerij Corsendonk: “Geïnteresseerden mogen zich alvast melden. Het is een centraal gelegen site die we graag willen behouden.[xxxiii]"
Uiteindelijk werd Corsendonk bedankt voor bewezen diensten en werd de site in handen gegeven van een projectontwikkelaar. Vanaf 2021 volgden de vergunningen voor de afbraak en de bouw van Residentie Auguste door Resor Residential[xxxiv].
Maar de Volkslust kwam nog even tot leven in 2019. Toen werd er door de groep Bazart een videoclip opgenomen voor het nummer Maanlicht. Je ziet nog een glimp van de oude glorie. En, om wat interesse op te wekken: de barkruk komt van Theater Cartouche en het gat in het plafond is echt gezaagd[xxxv].
![Beelden uit de videoclip van het nummer Maanlicht van Bazart, opgenomen in de Volkslust in 2019[xxxvi].](https://static.wixstatic.com/media/4f4777_03182a56a10d4b74b3ec13171db33415~mv2.jpg/v1/fill/w_980,h_664,al_c,q_85,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/4f4777_03182a56a10d4b74b3ec13171db33415~mv2.jpg)
De Volkslust zou echter nooit meer opengaan, verloederde nog verder en werd afgebroken tussen 13 en 16 juni 2025.
Frederik Janssens bezocht de locatie nog meermaals en schreef er deze mijmering over:
“Twee bloemen geplukt in de Volklust, één van de weinige relicten van een roemrijk verleden. Een volle zaal, een lachende zaal, een toneelspel en een bulderende fanfare.
Een tijd zonder een gsm in onze poten. Een normaal samenzijn. The living the moment. Met iets minder haast. Iets gewoon, de ene de andere dwaas. De eenvoud die siert. Een vergeten tijd, een tijd uit herinneringen, die vervagen. De bloemen die de laatste keer bloeiden. Wel, deze relicten vertellen wat over de kleuren van de zaal, doorheen de jaren. Ze vertellen over de bedrijvigheid van het opfrissen van de zaal, een beetje bouwgeschiedenis. Sporen uit ons verleden. Het vakmanschap uit een andere tijd. Maar ook het verval van een pand dat nu al ettelijke jaren staat te verkrotten. Niets is eeuwig in dit aardse leven, maar laten we de herinnering voor eeuwig koesteren.”
De Volkslust was geen decor, maar een sociaal anker. Mensen vierden er huwelijken, smeedden er plannen, repeteerden er muziekstukken, discussieerden er over voetbal, vonden er troost, amusement en gezelschap. Het was een plek waar je gezien werd, zelfs als je niets bijzonders kwam doen.
Als de muren van De Volkslust zouden kunnen spreken, zouden ze waarschijnlijk niet alleen namen en data hebben opgesomd. Ze zouden het hebben over geroezemoes, over sigarenlucht en fanfaremuziek, over vrouwen en mannen die een vereniging draaiende hielden, over kinderen die opgroeiden tussen caféstoelen, over verdriet na een overlijden en vreugde na een gewonnen match. Ze zouden vertellen hoe een dorp zichzelf herkende in één gebouw.
De Volkslust is weg. Maar voor wie Edegem kent, is ze dat ook weer niet. Zolang de verhalen blijven circuleren, blijft het café bestaan — niet in steen, maar in herinnering.
Peter Crombecq, mei 2026
Met dank aan Ronny Ceusters, Erik Laforce, Frederik Janssens, Mark Peeters, Sven en Vic Truyens, Veerle Van Beylen, Dirk en Hubert Van Campfort, Wim Vermeylen en alle vrijwilligers van het Historisch Archief.
Dit verhaal is een bijdrage aan “Edegems verleden, bewaard voor de toekomst” van het Historisch Archief Edegem. Het Historisch Archief is toegewijd aan het behoud van het papieren en digitale geheugen van Edegem. Door het verzamelen, inventariseren en digitaliseren van documenten, boeken, foto’s, tijdschriften, plannen en meer, zorgt het Historisch Archief ervoor dat de geschiedenis van Edegem bewaard blijft voor toekomstige generaties.
Disclaimer
Het verhaal is gereconstrueerd op basis van een aantal bronnen. Ik ben me ervan bewust dat nieuwe informatie uit andere bronnen het verhaal kan aanvullen, nuanceren of aanleiding kan geven tot aangepaste inzichten.
Referenties
[i] Interview met Wim Vermeylen op 30 juni 2025
[ii] Erik Laforce, “De Volkslust – Kadastrale geschiedenis”, 20 februari 2019
[iii] Collectie Vermeylen Wim, 1917, Lijst der bestaande verenigingen en clubs
[iv] Gazet van Antwerpen, 20 maart 1911, “Vervlaamsching der Hoogeschool van Gent te Edegem”, p. 3
[v] Prof. dr. R. Van Passen, “Geschiedenis van Edegem”, (Edegem: Gemeentebestuur van Edegem,
1974), p. 969
[vi] Gazet van Antwerpen, 6 juni 1920, p. 12
[vii] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “Was café 't Boske vroeger een gevangenis?”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/was-café-t-boske-vroeger-een-gevangenis
[viii] Collegebesluit, 27 september 1922
[ix] Historisch Archief Edegem, Briaire, brief aan Majoor Luenquin, dd. 22 maart 1934
[x] Historisch Archief Edegem, Nieuwsblad van Edegem, 26 september 1931
[xi] Historisch Archief Edegem, belgica_071
[xii] Historisch Archief Edegem, FCB_02
[xiii] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “Voetbalclub Belgica gaat naar eerste klasse, droom of werkelijkheid?”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/voetbalclub-belgica-gaat-naar-eerste-klasse-droom-of-werkelijkheid
[xiv] Historisch Archief Edegem, FCB_02_p029_048
[xv] Historisch Archief Edegem, Collegebesluiten 1934, f_060r
[xvi] Historisch Archief Edegem, 1929_ROS_001
[xvii] Historisch Archief Edegem. Briaire, brief 22-3-1934
[xviii] Historisch Archief Edegem, Reglement Schotskesclub
[xix] Historisch Archief Edegem, belgica_161
[xx] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “Voetbalclub Belgica gaat naar eerste klasse, droom of werkelijkheid?”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/voetbalclub-belgica-gaat-naar-eerste-klasse-droom-of-werkelijkheid
[xxi] Historisch Archief Edegem, img20180613_14350867
[xxii] Historisch Archief Edegem, Peter Crombecq, “Krijgt de Sint-Sebastiaansgilde, dankzij de jongste generaties, het eeuwige leven?”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/krijgt-de-sint-sebastiaansgilde-dankzij-de-jongste-generaties-het-eeuwige-leven
[xxiii] Interview Victor Truyens op 22 februari 2026
[xxiv] Historisch Archief Edegem, Fiches café’s 2
[xxv] Verhaal Sint-Sebastiaansgilde
[xxvi] Interview Dirk Van Campfort op 8 januari 2026
[xxvii] Edegem (magazine), 1981, nr73, p. 2
[xxviii] Interview Ronny Ceusters op 19 december 2025
[xxix] Interview Dirk Van Campfort op 8 januari 2026
[xxx] Edegem Magazine 2010 juni, p. 20
[xxxi] Historisch Archief Edegem, northsidebigband
[xxxii] Gazet van Antwerpen, 07-08 juli 2012
[xxxiii] Het Nieuwsblad van 29 april 2016, “Gemeente wil taks heffen op verloederde site van café”
[xxxiv] Gazet van Antwerpen, 30 april 2025
[xxxv] Interview Wim Vermeylen op 2 februari 2026
[xxxvi] Bazart, Maanlicht, te vinden op Youtube via https://www.youtube.com/watch?v=MIicYZXcBZ8&list=RDMIicYZXcBZ8&start_radio=1
[xxxvii] Interview Veerle Van Beylen op 15 mei 2026
Alleen maar mooie herinneringen...