De enorme impact van de familie Hendrickx op de Edegemse gemeenschap

Carolus Hendrickx keek vol bewondering naar zijn vrouw Maria Rosalia Van Sant. Ze was zojuist bevallen van hun tiende kind. Opnieuw een zoon. De negende al. Hij maakte zich wel zorgen. Die konden nooit allemaal op de boerderij blijven. Zijn gezin zou geografisch uiteenspatten.

De gebroeders Hendrickx in 1910. (HAE)

Landbouwer Carolus en zijn gezin hadden een boerderij in Geel, maar die was voorbestemd voor de oudsten; de anderen zullen iets anders moeten vinden. De oudste in het gezin was Maria Catharina, de enige dochter. Die trouwde in 1885 met boer Franciscus Nicolaus Verwimp. Frans was van Eindhout, had zijn boerderij daar en Maria trok bij hem in.

De oudste zoon, Petrus, nam de boerderij van zijn vader over in Geel. Een van de broers overleed voor zijn eerste verjaardag. De zeven andere broers zochten andere oplossingen; drie ervan zouden in Edegem terechtkomen. Edegem? Of all places?

Eduard Hendrickx leerde een Edegemse kennen

De tweede jongste zoon, Petrus Eduardus ‘Eduard’ Hendrickx, trok naar de grootstad Antwerpen waar hij magazijnbewaker werd. Op een of andere manier leerde hij er Maria Eulalia ‘Maria’ Hellemans kennen, een Edegemse dochter van de boerenfamilie Hellemans die hun boerderij hadden aan wat vandaag de hoek van de De Burletlaan met de Pastoor Moonslaan is. Zij trouwden in 1903 en woonden in de Marnixstraat in de Antwerpse Seefhoek. Toen kwam er in Edegem een gigantische opportuniteit voorbij. Voor Herberg De Kroon werd een nieuwe uitbater gezocht. Het echtpaar besloot toen om met zoon en dochter te verhuizen naar de Drie Eikenstraat 13, het huis naast de dreef naar Hof Ter Linden, de oude herberg De Kroon. Dat was een eigendom van baron Robert de Roest d’Alkemade, getrouwd met Ghislaine-Henriette Mayer van den Bergh^[i], bijgenaamd ‘de oude barones’ (zij had in de Sint-Antoniuskerk een geprivilegieerd plekje vooraan, herinneren veel Edegemnaars zich nog). De intrede van de Hendrickx-familie in Edegem was op 3 februari 1909. Er kwamen nog drie kindjes bij, drie zonen, René, Isidoor ‘Door’ en Albert.

Een jaar later liet hij ook zijn broer Carolus Alphonsus overkomen, en die woonde bij hen in De Kroon. Carolus Alphonsus trouwde in september 1913 in Edegem met de in Antwerpen wonende Magdalena Maria Eduwaere, vertrokken na hun huwelijk tijdelijk naar de Hovestraat 23 en verhuisden eind 1913 naar Borgerhout.

Ludovicus ‘Louis’, de derde zoon van het echtpaar Carolus en Maria Rosalia Van Sant, werd schoenmaker in Geel. Hij leerde wel de zus van schoonbroer Frans Verwimp kennen, Maria Theresia Leonia, en trouwde met haar in 1899, in Eindhout. Louis verhuisde naar Eindhout en werd er schoenmaker. Het echtpaar had 6 zonen en 2 dochters.

De inmiddels in Edegem wonende Eduard Hendrickx moet een pleidooi gedaan hebben voor de mooie gemeente waarin hij nu al vijf jaar woont. Het resultaat is dat zijn broer Louis de schoenmaker, met het hele gezin, op 23 februari 1914 verhuisde naar Edegem, juist voor WO I.

Het zijn Eduard, Louis en hun afstammelingen die in Edegem hun stempel zullen drukken.

De nalatenschap van Eduard Hendrickx

De familie voor de ingang van Herberg De Kroon met vermelding van het vrachtvoerdersbedrijf. V.l.n.r. Maria Hellemans, Eduard Hendrickx, dochter Helena met voor zich haar dochter Jozefa en rechts twee personen waarvan we de namen (nog) niet kennen. (HAE)

Eduard Hendrickx en Maria Hellemans hadden 5 kinderen: Jos, Helena, René, Door en Albert, waarvan twee met een handicap. René was blind en Helena had een mentale afwijking. Eduard opent in de achterliggende gebouwen een kolenhandel (met de prominent aanwezige reclame op de muren) en richtte ook een vrachtvervoerdersbedrijf op waarin 2 van zijn zonen, Jos en Albert, werkzaam waren^[ii]. De gelagruimte van herberg De Kroon werd de woonruimte van René en Helena, die een gezond kindje had gekregen. René trouwde in 1937 met Lisette Bérat. Helena en haar dochter Jozefa bleven bij haar ouders wonen. Nadien moet de herberg terug geopend geweest zijn, zo zien we in de archieven^[iii]. Eduard was ook boswachter en hovenier bij den baron, wat zo zijn privileges heeft, lees verder. Samen met de latere boswachter Eduard Geeraerts zou hij nog hovenieren tot in 1960^[iv].

Eduard en Door Hendrickx werkten samen als hoveniers in de grote ommuurde tuin van Hof Ter Linden. (Kasteel Hof Ter Linden, Linda De Keuster, p. 188)

Maar het allerbekendst werd Door Hendrickx. Hij werkte bij de gemeente, maar was ook brandweerman. Hij verwierf in Edegem een ongekende status en mocht burgemeesters en ministers ontvangen. Zijn zoon Eduard werkte ook bij de gemeente, was ook brandweerman, maar ook chauffeur van ministers en zelfs premier Leo Tindemans. Zijn kleinzoon Kris werkt vandaag ook bij de gemeente en is eveneens pompier. Zij zijn het enige driegeslacht ooit bij de Edegemse brandweer^[v].

Maria Hendrickx, dochter van Door, glunderde toen ze kon vertellen over de brandweer:

“Bij alarm kwamen ze met hun fietsen en auto’s afgestormd, smeten hun fietsen op de grond en lieten de deuren van de auto’s openstaan. Het was dan ons jobke om die fietsen te gaan rechtzetten en proper te parkeren en de auto’s proper af te sluiten en de sleutels in bewaring te nemen. En de autowrakken die ze binnenbrachten moesten wij ook kuisen.”

Over haar grootvader Eduard Hendrickx, ‘grote va’ en zijn kinderen, wist Maria nog dit te vertellen:

“Café De Kroon was geen café meer toen de kolenhandel er was. Achter het café waren hangars en daar werden de kolen opgeslagen. De plaats van het café was even de woning van nonkel René en tante Lisette. Later is die plek ook nog een Rode Kruis-plaats geweest. Nonkel Jos had met zijn vrouw Meentje Segers, een kruidenierswinkel op de hoek van de Florent Geversstraat en de Hovestraat. Hij reed ook met de taxi. En nonkel Albert woonde op de tweede verdiep van de Hovestraat 12, was ook chauffeur en deed ook iets met boeken.”

Maria herinnert zich ook nog dat haar overgrootvader, Charel Hendrickx, in Geel een café had waar de familie af en toe naar toeging op uitstap.

De nalatenschap van Louis Hendrickx, schoenmakers

De familie van Louis Hendrickx komt in 1914 met acht kinderen vanuit Eindhout wonen in de Boerenlegerstraat 4. Op 1 januari 1916 verhuizen ze naar de overkant in nummer 3, een klein huisje dat er vandaag nog staat. Maar daar slaat het noodlot na drie maanden toe, Louis overleed er, op 6 april 1916, hij was pas 48 jaar oud.

Zijn kinderen waren tussen de 2 en 16 jaar oud, enkel Alfons was al wat ouder, 24. Maar ondanks deze rampspoed zou de familie een ruime Edegemse nalatenschap hebben. Zeer ruim.

Oudste zoon Alfons trouwde in 1917 met Louise Rietmans en het koppel ging wonen naast de deur in de Dorpstraat 4. Daar heeft Ida Mortelmans een paar jaar eerder nog het eerste postkantoor van Edegem gehad^[vi]. Alfons was schoenmaker, zoals zijn vader. Maar hij leerde ook het vak aan zijn jongere broers Frans, Jefke en Nicola.

Zoon Frans Hendrickx trouwde in 1928 met Yvonne Wannez en opende een schoenwinkel in de Hovestraat 16. Hun zoon Louis werd ook schoenhandelaar.^[vii]

Jefke was schoenmaker aan de overkant in de Hovestraat 15, maar zag daar zijn toekomst niet in. Hij werd facteur en werd in Edegem bekend als Jefke de facteur Hendrickx (ook Rosse Jef^[viii]). Hij trouwde met Melanie Leys, boerendochter van de Boerenlegerhoeve, en ging wonen op het Gemeenteplein. Hun verhaal kan je lezen in Jefke ‘de facteur’ Hendrickx^[ix].

Nicola Hendrickx opende in 1936 een schoenmakerij niet ver van zijn nonkel Eduard in de Drie Eikenstraat 21. Hij trouwde met Elisabeth Louisa Jacobs in 1939 en zij kregen samen twee kinderen, Louis en Jeannine. Vooraan kwam er ook nog een winkel waarvoor deze reclame werd gemaakt:

Maar één adres in Edegem voor al Uw sportbenodigdheden, zoals truien, voetbalbroeken, ballen, enz., kortom iedere sportman moet bij Nicola Hendrickx zijn. N. Hendrickx-Jacobs Drie Eikenstraat, 21 Edegem^[x].

We laten nog even Nicola's dochter Jeannine aan het woord:

“Ik sliep in een mooie kamer op de zolder met mijn broer. Het atelier van mijn vader was helemaal achteraan tegen de hof, die uitkwam op de dreef. De oude barones was een heel strenge (n.v.d.a.: barones Ghislaine Mayer van den Bergh, °1891-+1960), maar de jonge was een toffe (n.v.d.a.: Jacqueline Ruzette °1925), die deed gewoon en kwam ook bij ons in de winkel. Als de oude er niet was mochten we met nonkel Eduard mee naar de doolhof, die was al wel een beetje versleten, maar je kon er toch nog altijd in verloren lopen. Ik ben geboren in 1943, ik denk dat ik zo’n 7 à 8 jaar moet geweest zijn. Nonkel Eduard, die den boswachter van den baron was, nodigde dan wat kinderen van de familie uit en dan gingen we samen naar den doolhof. (n.v.d.a.: naar aanleiding van deze informatie werd een apart verhaal geschreven: ‘Op zoek naar de doolhof van Hof Ter Linden’^[xi].) Onze schoenwinkel was in de Drie Eikenstraat 21 en stond stampvol schoenen. Ook de kamer achter de twee ramen aan de voorkant op het eerste verdiep stond vol schoenen. Dat huis was onze eigendom. Wij huurden het huis ernaast, nummer 23, en daar mocht ik, op mijn 17^de, een schoenwinkel openen met sportartikels zoals voetbalschoenen en -kousen. Ik moest nog meerderjarig verklaard worden. Het kleine raampje in nummer 23 was mijn vitrine. We verkochten daar ook blokken en Franse blokken waarover je een riempje moest maken. Ik heb dat jaren gedaan tot we werden onteigend. Dat was een groot drama. We verhuisden dan naar de Sterrenlaan op Den Elsdonk en nadien naar de hoek van de Hovestraat en de Kontichstraat waar vandaag den Acker Bilk is.

Ik trouwde op 12 januari 1963 met Fons Lambrechts; grappige anekdote: mijn man was van den Belgica en onze familie van Edegem Sport, enfin, dat hebben we overleefd. We hebben dan nog een sportwinkel gehad op de plek waar vandaag Filet d’Anvers is in de Hovestraat 11. Mijn man overleed in 2023.”^[xii]

In de jaren ’20 tot ‘30 van de vorige eeuw waren er dus vier schoenmakersbroers actief in Edegem: Alfons (voor hij een winkel opendeed), Nicola, Frans en Jefke (voor hij facteur werd).

Maar er is nog een bekende Hendrickx.

Jos Hendrickx, bekende Edegemnaar tegen wil en dank

Jos Hendrickx ondermeer op de jaarmarkt, bij de Sint-Sebastiaansgilde en als Cezar bij Slisse en Cezar. (HAE)

Alfons Hendrickx was, zoals gezegd, schoenmaker en op zijn 25^ste getrouwd met de 28-jarige Louise Rietmans. Het echtpaar kreeg 2 zonen, Jos en Louis. Zij openden in de Strijdersstraat 15 geen schoenwinkel, maar een kruidenierswinkel, bijgestaan door hun twee zonen. Zoon Louis trouwde met Jet Leclercq en zij verhuisden naar de Oude Godstraat 24. Zoon Jos studeerde voor onderwijzer^[xiii], maar bleef werken in de kruidenierswinkel. Hij leerde Mit Plettinx kennen, een dochter van een van de landbouwersfamilies in Buizegem, en zij trouwden in 1947.

Jos en Mit maakten vervolgens van de winkel in de Strijdersstraat 15 een bloemenwinkel die bij veel Edegemnaars nog altijd in het geheugen gegrift staat. Iconisch was zijn zithouding op de dorpel van hun winkel; vele Edegemnaars herinneren zich dat nog altijd. Het echtpaar kreeg een dochter en twee zonen. Jos Hendrickx was ook erg actief in het Edegemse gemeenschapsleven. Hij was lid van de toneelvereniging KlimOp, later Adingha (waar hij samen met Edward Patteet en Miel Andries onder meer Slisse en Cesar speelde), de Sint-Sebastiaansgilde (hij heeft zich tot Koning geschoten in 1980), Kring voor Heemkunde (hij was archivaris en auteur van meerdere historische artikels) en verschillende andere Edegemse verenigingen.

Jos zelf was heel bescheiden en wilde de rol van bekende Edegemnaar absoluut niet. Hij zag Edegem als een gemeenschap waarvan hij een onderdeeltje was. Een klein onderdeeltje. Ook in dit verhaal zou hij een bescheiden rol gewild hebben.

En met Jos sluiten we het verhaal over de familie Hendrickx af, een familie uit de Kempen die een grote impact heeft gehad op en een verrijking was voor de Edegemse gemeenschap.

Dankwoord aan de Hendrickx-familie

De grote familie heeft veel nakomelingen in Edegem, waarbij ik het geluk heb gehad met enkele van hen te kunnen spreken: Maria Hendrickx (dochter van Door), Maria Hendrickx (dochter van Jefke), Jeannine Hendrickx (dochter van Nicola) en de kinderen van Jos Hendrickx. Zonder hen kon dit verhaal niet verteld worden.

Peter Crombecq, januari 2026

Met dank aan Erik Laforce en alle vrijwilligers van het Historisch Archief.

Dit verhaal is een bijdrage aan “Edegem’s verleden, bewaard voor de toekomst” van het Historisch Archief Edegem. Het Historisch Archief is toegewijd aan het behoud van het papieren en digitale geheugen van Edegem. Door het verzamelen, inventariseren en digitaliseren van documenten, boeken, foto’s, tijdschriften, plannen en meer, zorgt het Historisch Archief ervoor dat de geschiedenis van Edegem bewaard blijft voor toekomstige generaties.

https://www.historischarchiefedegem.be/

Disclaimer

Het verhaal is gereconstrueerd op basis van een aantal bronnen. Ik ben me ervan bewust dat nieuwe informatie uit andere bronnen het verhaal kan aanvullen, nuanceren of aanleiding kan geven tot aangepaste inzichten.

---

Referenties

^[i] Linda De Keuster, “Kasteel Hof Ter Linden Edegem”, (Edegem: gemeente Edegem, 2009).

^[ii] Interview Maria Hendrickx, dochter van Isidoor, op 27 juni 2025

^[iii] HAE, Handelszaken in 1939

^[iv] Linda De Keuster, “Kasteel Hof Ter Linden Edegem”, o.c., p. 184

^[v] HAE, “100 jaar brandweer in Edegem historisch en hartverwarmend - deel 1”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/100-jaar-brandweer-in-edegem-historisch-en-hartverwarmend-deel-1

^[vi] HAE, “Het onwaarschijnlijke voorouderlijke verhaal van Anthoon & Felix (deel 2)”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/het-onwaarschijnlijke-voorouderlijke-verhaal-van-anthoon-felix-deel-2

^[vii] HAE. Overlijdensbrief.

^[viii] Interview Maria Hendrickx, dochter van Isidoor, op 27 juni 2025

^[ix] HAE, “Jefke ‘de facteur’ Hendrickx”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/jefke-de-facteur-hendrickx

^[x] HAE, brochure 1955

^[xi] HAE, “Op zoek naar de doolhof van Hof Ter Linden”, te raadplegen via https://www.historischarchiefedegem.be/post/op-zoek-naar-de-doolhof-van-hof-ter-linden

^[xii] Interview Jeannine Hendrickx op 14 juli 2025

^[xiii] Interview Maria Hendrickx, dochter van Isidoor, op 27 juni 2025